|
Article in other languages:
|
rok 1924 / MCMXXIV
XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1922 « 1923 « 1924 » 1925 » 1926
Wydarzenia w Polsce
- 3 stycznia – pierwszy poseł radziecki wręczył swoje listy uwierzytelniające prezydentowi RP na Zamku Królewskim w Warszawie. W przemówieniu poseł przedstawił zasady normalnego współżycia między Polską i Rosją Radziecką.
- 6 stycznia – w Warszawie ukazał się pierwszy numer "Wiadomości Literackich".
- 8 stycznia – apogeum hiperinflacji, 1 dolar USA = 10 250 000 marek polskich.
- 11 stycznia – ustawa o naprawie skarbu i reformie waluty.
- 12 stycznia – obrabowano sklep jubilerski Jakuba Kwaśniewskiego w Sukiennicach. Złodzieje zabrali: 8 budzików, 20 złotych pierścionków z brylantami, 100 złotych pierścionków z kamieniami szlachetnymi, 25 par złotych kolczyków, 10 złotych spinek do krawatów, 5 par złotych spinek do mankietów oraz około 100 sztuk innej biżuterii złotej i srebrnej.
- 19 stycznia
- w Krakowie rozpoczął działalność Klub Społeczny, mieszczący się w lokalu przy ul. św. Jana 14. Co sobotę odbywały się tam spotkania poświęcone zagadnieniom współczesnego życia kulturalnego, społecznego i politycznego. Klub grupował ludzi niezaangażowanych w działalność partyjną. Działalność klubu została zainaugurowana wykładem prof. A. Krzyżanowskiego pt. „Czym wojna dawniejsza różniła się od dzisiejszej?”.
- Maurycy Zamoyski został mianowany ministrem spraw zagranicznych Polski.
- 5 lutego – powołany zostaje Bank Gdański Wolnego Miasta Gdańska.
- 14 marca – Rada Ligi Narodów przyznała Polsce teren na półwyspie Westerplatte, u ujścia kanału portowego do morza, naprzeciw przedmieścia Nowy Port.
- marzec – udzielenie włoskiej pożyczki tytoniowej dla Polski.
- 7 kwietnia – przekazanie PKP przez zakłady Fablok pierwszego wyprodukowanego w Polsce parowozu towarowego serii Tr21 z tendrem 3-osiowym.
- 28 kwietnia – poprzez powołanie Banku Polskiego rozpoczęła się reforma walutowa Władysława Grabskiego.
- 29 kwietnia – Marka polska została zastąpiona złotym polskim jako obowiązującą waluta w kraju.
- 18 maja – w Warszawie, Wanda Kwaćniewska ustanowiła rekord Polski w biegu na 400 wynikiem 1:14,9 s.
- 28 maja – w Warszawie, sprinter Zygmunt Weiss ustanowił rekord Polski w biegu na 200 m wynikiem 22,7 s.
- lipiec – ustawa o wprowadzeniu szkolnictwa dwujęzycznego (ultrakwistycznego).
- 3 lipca – reprezentacja Polski po raz pierwszy uczestniczyła w Igrzyskach Olimpijskich.
- 31 lipca – rząd polski i radziecki podpisały w Moskwie ostateczny protokół w sprawie przebiegu linii granicznej pomiędzy obu państwami.
- 30-1 września – III Mistrzostwa Polski w pływaniu (długość basenu: 45,2 m). Dwa rekordy Polski ustanowiła Olga Schreiberówna: 400 m stylem dowolnym - 8:53,7 s.; 200 m stylem klasycznym - 4:16,6 s.
- 2 września pierwszy strajk w Fabryce Chemicznej w Hajnówce. Rozpoczyna on falę strajków na terenie Puszczy Białowieskiej. Protesty robotników trwają (z przerwami ) do września 1939 roku.
- 6-8 września – V Mistrzostwa Polski w lekkiej atletyce. Zwyciężyli: W.Kwaśniewska 100 m i 250 m, Halina Konopacka kula i dysk, H.Woynarowska oszczep i 5-bój, Józef Jaworski 4 x 400 m, 800 m, 1 500 m i 3 000 m.
- 7 września – w Warszawie, płotkarka Marzena Szmid ustanowiła rekord Polski w biegu na 80 m ppł. wynikiem 16,1 s.
- 12 września – utworzono Korpus Ochrony Pogranicza (KOP).
- 14 września – w Warszawie, sprinter Zygmunt Weiss ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m wynikiem 51,8 s.
- 17 września – w Warszawie, Stefan Kostrzewski ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m ppł. wynikiem 1:00,2 s.
- 19 września – w Warszawie, Stefan Kostrzewski ustanowił rekord Polski w biegu na 800 m wynikiem 2:00,4 s.
- 2 października
- 27 października – pierwsze trzy brygady KOP rozpoczęły obsadzanie granicy na Wołyniu i Białorusi.
- 28 października – w warszawskiej katedrze św. Jana złożono zwłoki Henryka Sienkiewicza.
- 11 listopada – powstała Niezależna Partia Chłopska.
- 13 listopada – Władysław Reymont otrzymał literacką Nagrodę Nobla.
- Powołano do życia Polski Komitet Normalizacyjny.
- Atak Kurpiów na Kolno i zniesienie starosty kolneńskiego z urzędu.
- I Letnie Mistrzostwa Świata Studentów (Warszawa). Zwycięstwa Polaków: 4 x 100 m - 45,8 s.; 4 x 400 m - 3:32,0 s.; Zygmunt Weiss 400 m - 50,6 s.; Stefan Kostrzewski 800 m i 400 m ppł.; Józef Jaworski 3 000 m; Sławomir Szydłowski - dysk, oszczep, oszczep oburącz.
Wydarzenia na świecie
- 7 stycznia – George Gershwin opublikował swój najsłynniejszy utwór - "Błękitną rapsodię" (ang. Rhapsody in Blue).
- 10 stycznia – brytyjski okręt podwodny L-34 zatonął w Kanale La Manche, 43 marynarzy straciło życie.
- 21 stycznia – zmarł Włodzimierz Lenin – Józef Stalin rozpoczął intrygi wewnątrzpartyjne w celu pozbycia się konkurentów do władzy dyktatorskiej w ZSRR.
- 22 stycznia – Ramsay MacDonald został pierwszym premierem brytyjskim z ramienia Partii Pracy.
- 23 stycznia – w ZSRR oficjalnie ogłoszono że Lenin zmarł 21 stycznia.
- 25 stycznia – początek pierwszych zimowych igrzysk olimpijskich w Chamonix.
- złoto w skokach narciarskich zdobył 24-letni Norweg Jacob Tullin Thams (skocznia normalna K-90).
- 26 stycznia – Piotrogród zostaje przemianowany na Leningrad.
- 27 stycznia – Lenin został pochowany w mauzoleum na Placu Czerwonym w Moskwie.
- 31 stycznia – zatwierdzenie konstytucji ZSRR.
- 1 lutego – Wielka Brytania oficjalnie uznaje Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
- 4 lutego – Mahatma Gandhi zostaje zwolniony przed terminem z więzienia ze względu na zły stan zdrowia.
- 5 lutego – po raz pierwszy odbyła się transmisja sygnału radiowego czasu uniwersalnego (GMT) z Królewskiego Obserwatorium Astronomicznego w Greenwich.
- 7 lutego – w USA w stanie Nevada po raz pierwszy użyto gazu do wykonania egzekucji.
- 12 lutego – w Nowym Jorku w sali koncertowej na Manhattanie odbyło się pierwsze wykonanie „Błękitnej Rapsodii” (ang. Rhapsody in Blue), utworu którego kompozytorem był George Gershwin.
- 14 lutego – powstał IBM (ang. International Business Machines Corporation; potocznie zwany Big Blue), jeden z pierwszych koncernów produkujących najpierw maszyny liczące, potem komputery.
- 16-26 lutego – w USA strajkują dokerzy.
- 22 lutego – Calvin Coolidge był pierwszym prezydentem Stanów Zjednoczonych, który wygłosił przemówienie radiowe z Białego Domu.
- marzec – Adolf Hitler rozpoczął w więzieniu w Landsbergu w Bawarii, aresztowany po puczu w Monachium, dyktowanie swej książki Mein Kampf (Moja walka).
- 3 marca – w Turcji, istniejący przez 1400 lat Islamski Kalifat został zlikwidowany wraz z usunięciem kalifa Abdülmecida II. Równocześnie z kalifatem zlikwidowano szkolnictwo religijne oraz zakazano poligamii.
- 8 marca – w stanie Utah doszło do katastrofy w kopalni węgla – 172 górników straciło życie.
- 9 marca – Włochy anektują Rijekę (wł. Fiume).
- 25 marca – Grecja proklamuje się republiką.
- 29 marca – były prezydent Francji Raymond Poincaré staje po raz trzeci na czele rządu francuskiego jako przewodniczący rady ministrów (fr. Président du Conseil de Ministres).
- 1 kwietnia – skazanie Adolfa Hitlera na 5 lat więzienia za próbę zamachu stanu (spędził w więzieniu tylko dziewięć miesięcy).
- 6 kwietnia – we Włoszech Narodowa Partia Faszystowska wygrywa wybory z większością ⅔ głosów.
- 13 kwietnia
- 20 kwietnia – ogłoszenie konstytucji tureckiej, modernizującej kraj i znoszącej poligamię.
- 26 kwietnia – w Londynie angielski wynalazca Harry Grindell Matthews demonstruje swój wynalazek „promienie śmierci” (elektrycznie naładowane cząstki elementarne). Wynalazek nie wzbudza zainteresowania wojskowych.
- 27 kwietnia – grupa Alawitów zamordowała chrześcijańskie siostry zakonne w Syrii – rząd francuski wysłał przeciwko nim odziały armii francuskiej.
- 4 maja – w Paryżu rozpoczęły się Letnie Igrzyska Olimpijskie.
- 10 maja – John Edgar Hoover został mianowany dyrektorem FBI.
- 11 maja – powstało przedsiębiorstwo Mercedes-Benz z fuzji zakładów produkujących samochody należących do Gottlieba Daimlera i Karla Benza.
- 2 czerwca – przyznanie pełni praw obywatelskich Indianom w USA.
- 5 czerwca – inżynier elektryk wynalazca Ernst Alexanderson wysłał pierwszy telefaks do swego ojca ze Stanów Zjednoczonych do Szwecji.
- 8 czerwca – alpiniści George Mallory i Andrew Irvine byli widziani po raz ostatni w drodze na szczyt Mount Everest. Do dnia dzisiejszego brak jest dowodów, czy istotnie dotarli oni na szczyt góry. Mallory i Irvine nie powrócili do obozu i zaginęli.
- 10 czerwca – w Rzymie faszyści uprowadzili i zamordowali jednego z przywódców włoskich socjalistów Giacomo Matteottego.
- 19 czerwca – w Helsinkach Fin Paavo Nurmi, w ciągu 50 min., ustanowił 2 rekordy świata w biegach na dystansie:
- 1 500 m wynikiem 3:52,6 s.
- 5 000 m wynikiem 14:28,2 s.
- 1 lipca – wprowadzenie systemu metrycznego w Japonii.
- 16 lipca – w Londynie, Brytyjka Eileen Edwards ustanowiła rekord świata w biegu na 400 m wynikiem 1:00,8 s.
- 20 lipca – w ZSRR ukazała się gazeta Sowiecki Sport (ros. Советский спорт).
- 24 lipca – utworzono Międzynarodową Federację Szachową FIDE.
- 18 sierpnia – Francuzi rozpoczynają wycofywanie swych oddziałów okupacyjnych z Niemiec.
- 20 sierpnia – w Londynie, Brytyjka Eileen Edwards ustanowiła rekord świata w biegu na 200 m wynikiem 26,2 s.
- 28 sierpnia – w Gruzji wybuchło powstanie przeciw ZSRR, w którym zginęło kilka tysięcy osób.
- 9 września – ośmiogodzinny dzień pracy został wprowadzony w Belgii.
- 21 września – Włochy: otwarto Autostradę Jezior.
- 1 października – katastrofa kolejowa w Moguncji, zginęło 15 osób.
- 2 października
- 24 października – Fort Pułaski w stanie Georgia został wpisany na listę narodowych pomników USA.
- 25 października – Subhas Czandra Bose został aresztowany przez brytyjskie władze kolonialne w Indiach – był więziony przez następne dwa i pół roku.
- 4 listopada
- 26 listopada – proklamowano Mongolską Republikę Ludową.
- 1 grudnia
- 19 grudnia – w Niemczech seryjny morderca Fritz Haarmann został skazany na karę śmierci.
- 20 grudnia – zwolnienie Adolfa Hitlera z więzienia.
- 24 grudnia – Albania proklamuje się republiką.
- 30 grudnia – Edwin Hubble zakomunikował o odkryciu innych niż nasza galaktyk.
- W Niemczech wynaleziono silny środek odurzający – hydromorfon.
Urodzili się
- 1 stycznia - Roberts Blossom, amerykański aktor, reżyser i poeta
- 6 stycznia - Olga Scherer, polska pisarka, eseistka, publicystka, tłumaczka, slawistka, historyk i teoretyk literatury polskiej, europejskiej i amerykańskiej (zm. 2001)
- 8 stycznia - Ron Moody, brytyjski aktor
- 10 stycznia - Max Roach, amerykański perkusista i kompozytor jazzowy (zm. 2007)
- 11 stycznia
- 13 stycznia - ks. Józef Łabędź, pierwszy polski paulista (zm. 1967)
- 21 stycznia - Benny Hill, angielski komik (zm. 1992)
- 27 stycznia – Marian Przykucki, arcybiskup metropolita szczecińsko-kamieński w latach 1992-1999 (zm. 2009)
- 28 stycznia - Maria Fołtyn, polska śpiewaczka operowa
- 29 stycznia - Luigi Nono, włoski kompozytor współczesny (zm. 1990)
- 3 lutego - Andrzej Szczypiorski, polski pisarz, publicysta (zm. 2000)
- 8 lutego - Khamtai Siphandon, laotański polityk
- 17 lutego
- 19 lutego - Lee Marvin, amerykański aktor filmowy, zdobywca statuetki Oscara (zm. 1987)
- 21 lutego - Robert Mugabe, polityk, prezydent Zimbabwe
- 23 lutego - Allan McLeod Cormack, amerykański fizyk pochodzenia południowoafrykańskiego, laureat Nagrody Nobla (zm. 1998)
- 26 lutego - Aleksander Płatek, polski geodeta, profesor AGH (zm. 1996)
- 1 marca - Deke Slayton, amerykański astronauta (zm. 1993)
- 7 marca - Kōbō Abe, japoński prozaik (zm. 1993)
- 17 marca - Ryszard Barycz, polski aktor
- 27 marca - Sarah Vaughan, amerykańska wokalistka jazzowa (zm. 1990)
- 3 kwietnia
- 12 kwietnia - Raymond Barre, polityk francuski i ekonomista (zm. 2007)
- 16 kwietnia - Henry Mancini, amerykański kompozytor i aranżer (zm. 1994)
- 23 kwietnia - Margit Sandemo, norweska pisarka
- 28 kwietnia
- 9 maja - Bułat Okudżawa, gruziński pieśniarz i poeta (zm. 1997)
- 11 maja - Antony Hewish, brytyjski astrofizyk i radioastronom, laureat Nagrody Nobla
- 18 maja - Priscilla Pointer, amerykańska aktorka
- 21 maja - Edward Moskal, działacz Kongresu Polonii Amerykańskiej (zm. 2005)
- 22 maja - Charles Aznavour, piosenkarz francuski
- 3 czerwca - Torsten Wiesel, neurobiolog szwedzki, laureat Nagrody Nobla
- 11 czerwca - Aleksander Ziemny, polski poeta, prozaik, reportażysta, tłumacz literatury pięknej z języka angielskiego, rosyjskiego, rosyjskiego, ukraińskiego i hebrajskiego (zm. 2009)
- 12 czerwca - George Bush, prezydent USA
- 15 czerwca - Ezer Weizman, prezydent Izraela (zm. 2005)
- 16 czerwca - Adam Hanuszkiewicz, aktor i reżyser polski
- 18 czerwca - George Mikan, amerykański koszykarz, 4-krotny mistrz NBA (zm. 2005)
- 19 czerwca - Wasil Bykau (błr. Васіль Быкаў), pisarz białoruski (zm. 2003)
- 20 czerwca - Chet Atkins, amerykański muzyk country (zm. 2001)
- 24 czerwca - Kurt Furgler, polityk szwajcarski, prezydent Szwajcarii (zm. 2008)
- 25 czerwca - Sidney Lumet, reżyser amerykański
- 29 czerwca - Gustaw Lutkiewicz, polski aktor i piosenkarz
- 3 lipca - Sellapan Rama Nathan, singapurski polityk, prezydent Singapuru
- 4 lipca - Eva Marie Saint, amerykańska aktorka, laureatka Oscara
- 13 lipca
- 14 lipca - James W. Black, szkocki farmaceuta, laureat Nagrody Nobla
- 19 lipca - Stanley Hathaway, polityk amerykański, gubernator stanu Wyoming (zm. 2005)
- 24 lipca – Krystyna Skuszanka, polska reżyser teatralna, dyrektor teatrów
- 26 lipca - Stanisław Komornicki, pseud. Nałęcz, polski generał brygady, autor pamiętników o tematyce wojennej
- 1 sierpnia
- 8 sierpnia - Gene Deitch, amerykański reżyser i producent filmowy
- 22 sierpnia - Andrzej Markowski, polski kompozytor, dyrygent (zm. 1986)
- 23 sierpnia - Robert Solow, ekonomista amerykański, laureat Nagrody Nobla
- 25 sierpnia - Harlan Smith, astronom amerykański (zm. 1991)
- 28 sierpnia - Peggy Ryan, aktorka amerykańska (zm. 2004)
- 2 września - Daniel Moi, kenijski polityk, prezydent Kenii
- 9 września - Rik Van Steenbergen, belgijski kolarz szosowy (zm. 2003)
- 22 września - Rosamunde Pilcher, angielska pisarka
- 27 września - Josef Škvorecký, czeski pisarz
- 28 września - Marcello Mastroianni, włoski aktor filmowy (zm. 1996)
- 30 września - Truman Capote, pisarz amerykański (zm. 1984)
- 1 października
- 8 października - Alphons Egli, polityk szwajcarski, prawnik
- 9 października
- 10 października - Edward Davis Wood Jr., amerykański reżyser, aktor, scenarzysta i producent filmowy (zm. 1978)
- 11 października - Mal Whitfield, amerykański lekkoatleta
- 29 października - Zbigniew Herbert, polski poeta (zm.1998)
- 11 listopada - Andrzej Łapicki, polski aktor
- 13 listopada - Motoo Kimura, japoński genetyk, biolog molekularny, autor neutralistycznej teorii ewolucji molekularnej (zm. 1994)
- 20 listopada - Benoit Mandelbrot, francuski matematyk, pochodzenia polskiego, laureat nagrody Nagrody Wolfa
- 21 listopada - Józef Baryła, polski generał i polityk
- 23 listopada - Aleksander Małachowski, polityk Unii Pracy i publicysta (zm. 2004)
- 2 grudnia
- 12 grudnia - Mieczysława Buczkówna, polska poetka
- 14 grudnia - Raj Kapoor, aktor hinduski.
- 25 grudnia
- 28 grudnia - Milton Obote, prezydent Ugandy (zm. 2005)
Zmarli
- 2 stycznia
- 21 stycznia - Włodzimierz Iljicz Lenin, przywódca i założyciel partii bolszewickiej w Rosji, przywódca państwa sowieckiego, ideolog komunizmu (ur. 1870)
- 3 lutego - Woodrow Wilson, polityk amerykański, prezydent USA (ur. 1856)
- 21 kwietnia - Eleonora Duse, aktorka włoska (ur. 1858)
- 4 maja - Edith Nesbit, angielska pisarka powieści fantastycznych dla dzieci (ur. 1858)
- 15 maja - Paul d'Estournelles de Constant, polityk i dyplomata francuski, laureat Pokojowej Nagrody Nobla (ur. 1852)
- 31 maja - Konstanty Gorski, polski kompozytor i skrzypek-wirtuoz (ur. 1859)
- 3 czerwca - Franz Kafka, pisarz austriacki urodzony w Pradze (ur. 1883)
- 7 czerwca - Jan Czeraszkiewicz, łódzki krajoznawca, adwokat, nauczyciel, dyrektor najstarszej łódzkiej szkoły średniej, patron Łódzkiego Oddziału PTTK (ur. 1867)
- 27 lipca - Ferruccio Busoni, włoski kompozytor i pianista (ur. 1866)
- 3 sierpnia - Joseph Conrad, pisarz angielski polskiego pochodzenia, podróżnik (ur. 1857)
- 17 sierpnia - Paweł Urysohn, rosyjski matematyk (ur. 1898)
- 6 września - Maria Waleria Habsburg, arcyksiężna austriacka, córka cesarza Franciszka Józefa I i cesarzowej Elżbiety (ur. 1868)
- 8 października – Hermann Fritsche, niemiecki działacz religijny i publicysta (ur. 1846)
- 12 października - Anatole France, pisarz francuski, laureat Nagrody Nobla (ur. 1844)
- 4 listopada - Gabriel Fauré, francuski kompozytor i organista (ur. 1845)
- 10 listopada - Archibald Geikie, szkocki geolog (ur. 1835)
- 29 listopada - Giacomo Puccini, włoski kompozytor operowy (ur. 1858)
- 12 grudnia - Aleksander Izrael Łazariewicz Helphand, działacz rosyjskiego ruchu rewolucyjnego (ur. 1867)
- 29 grudnia - Carl Spitteler, szwajcarski pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1845)
Zdarzenia astronomiczne
- W tym roku Słońce osiągnęło lokalne maksimum aktywności.
Nagrody Nobla
Zobacz też
Święta ruchome
|
|
Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
1924
Questions for article: alice vanderbilt morris, 1923 baker roll, 1924 baker roll, act of 1924, article about immigration, at the end of the road w. ballard macdonald m. james f. hanley, attilio sessa giocatore di biliardo, კომპოზიტორი, baker roll 1924, baker roll in 1924, buick 1937
|