Article on other languages:
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
Krzyżowanie, hybrydyzacja - proces kojarzenia w celu uzyskania potomstwa dwóch osobników o odmiennym genotypie, w istotny sposób różniących się pewnymi cechami genetycznymi, w wyniku czego powstają mieszańce (zwane również hybrydami, krzyżówkami lub bastardami).
Hybrydyzacja w obrębie jednego gatunku (między podgatunkami, odmianami, rasami) może doprowadzić do zjawiska określanego jako heterozja, czyli wybujałość mieszańców. Osobniki heterozyjne charakteryzuje większa płodność, lepsza żywotność, wyższa plenność itp. W wypadku hybrydyzacji międzygatunkowej mieszańce mogą być jednak niepłodne. Przykładem udanego "mariażu" międzygatunkowego może być wyhodowany sztucznie gatunek o nazwie pszenżyto, będący krzyżówką międzygatunkową (mieszańcem) pszenicy i żyta.
W hodowli praktycznej najczęściej pojęciem krzyżowania obejmuje się kojarzenie osobników należących do różnych ras. Krzyżowanie zwierząt prowadzi się dla osiągnięcia dwóch celów:
- krzyżowanie hodowlane przez wprowadzenie do stada pożądanych genów lepszego stada lub rasy w celu trwałego ich przyswojenia (krzyżowanie uszlachetniające, wypierające oraz rasotwórcze
- krzyżowanie użytkowe, wykorzystujące zjawisko heterozji wśród mieszańców (krzyżowanie międzyrasowe, krzyżowanie wewnątrzrasowe)
Każde z nich może posługiwać się zwierzętami zinbredowanymi lub nie: krzyżując samce zinbredowane i niezinbredowane samice mamy do czynienia z krzyżowaniem szczytowym; w krzyżowaniu używającym samic mieszańców wyróżnia się krzyżowanie przemienne, rotacyjne oraz podwójne.
Rodzaje krzyżowań:
- krzyżowanie twórcze - ma na celu wytworzenie nowej rasy. U bydła trwa 30-40 lat.
- krzyżowanie uszlachetniające - ma na celu poprawienie genotypu rasy, poprzez krzyżowanie rasy szlachetnej z rasą miejscową.
- krzyżowanie wypierające - polega na zastąpieniu genów danej rasy genami innej, o pożądanych cechach i uzyskanie mieszańców, aż do prawie całkowitej zmiany genotypu rasy rodzimej w rasę wypierającą. Takie krzyżowanie jest prowadzone, aby wprowadzić nową rasę zachowując jednocześnie zdolności adaptacyjne rasy rodzimej i zmienić produkcyjność mniejszym kosztem i przy mniejszych nakładach pracy, niż w przypadku zakupu stada czystej rasy i jej przystosowywania do nowych warunków przez kilka pokoleń.
- krzyżowanie przemienne - prowadzenie w celu uzyskania heterozji, krzyżowanie 2 ras szlachetnych.
- krzyżowanie towarowe - prowadzone w celu uzyskanie heterozji mieszańców pod względem cech użytkowych.
- krzyżowanie międzygatunkowe - dwóch pokrewnych gatunków.
W zależności od celu prowadzonej hodowli krzyżowanie dzieli się na:
- krzyżowanie proste - krzyżowanie dwóch osobników rodzicielskich AA x BB
- krzyżowanie wielokrotne - kojarzenie krzyżowki (mieszańca) powstałej w wyniku krzyżowania prostego z innym osobnikiem posiadającym znane i pożądane cechy (AA x BB) x CC
- krzyżowanie zwrotne - AA x BB i BB x AA
- krzyżowanie wsteczne - (AA x BB) x AA - zwiększające liczbę genów odmiany AA w potomstwie