Magnez

Article in other languages:

Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego. Zobacz też: magnes.

Magnez

Układ okresowy pierwiastków

Magnez

Dane ogólne

Nazwa, symbol, l.a.

Magnez, Mg, 12

Grupa, okres, blok

2, 3, s

Własności metaliczne

metal ziem alkalicznych

Własności atomowe
Masa atomowa	24,305 u
Promień atomowy	150 (obl. 145) pm
Promień walencyjny	130 pm
Promień van der Waalsa	173 pm
Konfiguracja elektronowa	[Ne]3s²
e⁻ na poziom energetyczny	2, 8, 2
Elektroujemność	1,31 (Pauling) 1,23 (Allred)
Stopień utlenienia	2
Własności kwasowe tlenków	silnie zasadowe

Własności fizyczne
Stan skupienia	stały
Gęstość	1738 kg/m³
Temperatura topnienia	923 K 649,85 °C
Temperatura wrzenia	1363 K 1089,85 °C
Objętość molowa	14,00^-6 m³/mol
Ciepło parowania	127,4 kJ/mol
Ciepło topnienia	8,954 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	361 Pa (923 K)
Prędkość dźwięku	4602 m/s (293,15 K)

Pozostałe dane
Ciepło właściwe	1020 J/(kg*K)
Konduktywność	22,6×10⁶ S/m
Przewodność cieplna	156 W/(m*K)
Potencjały jonizacyjne	I. 737,7 kJ/mol II. 1450,7 kJ/mol III. 7732,7 kJ/mol

Najbardziej stabilne izotopy

izotop	wyst.	o.p.r.	s.r.	e.r. MeV	p.r.
²²Mg	{syn.}	3,9 s	β⁺	4,785	²²Na
²³Mg	{syn.}	11,3 s	β⁺	4,057	²³Na
²⁴Mg	78,99%	stabilny izotop z 12 neutronami
²⁵Mg	10%	stabilny izotop z 13 neutronami
²⁶Mg	11,01%	stabilny izotop z 14 neutronami
²⁷Mg	{syn.}	9,45 min	β^-	2,610	²⁷Al
²⁸Mg	{syn.}	20,9 h	β^-	1,832	²⁸Al

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Zobacz hasło magnez w Wikisłowniku

Magnez (wióry)

Magnez (Mg, łac. magnesium) - pierwiastek chemiczny, metal ziem alkalicznych (druga grupa główna układu okresowego). Izotopy stabilne magnezu to ²⁴Mg, ²⁵Mg oraz ²⁶Mg.

Magnez po raz pierwszy został uznany za pierwiastek przez Josepha Blacka, zaś wyodrębniony w formie czystej w 1808 roku przez Humphry'a Davy'ego. Jako pierwszy polską nazwę – magnez – zaproponował Filip Walter.

Spis treści

1 Występowanie
2 Otrzymywanie
3 Związki
4 Właściwości fizyczne i chemiczne
5 Zastosowanie
6 Znaczenie biologiczne
- 6.1 Źródła magnezu w pożywieniu
7 Przypisy
8 Bibliografia
- 8.1 Źródła drukowane
- 8.2 Źródła internetowe

Występowanie

Magnez jest jednym z najpospolitszych pierwiastków, występuje w skorupie ziemskiej w ilości 2,74% pod postacią minerałów: dolomitu, magnezytu, kizerytu, biszofitu, karnalitu, kainitu i szenitu. W wodzie morskiej występuje w ilości około 1200 ppm, w postaci roztworu soli Mg²⁺. Nie występuje w postaci pierwiastkowej.

Otrzymywanie

Magnez można otrzymać poprzez redukcję tlenku magnezu węglem lub elektrolizę stopionego chlorku magnezu.

Związki

Najważniejsze związki magnezu to tlenek magnezu, wodorotlenek magnezu oraz sole. Roztwory wodne, w których występuje duże stężenie jonów Mg²⁺ mają gorzki smak.

Siarczan (VI) magnezu, tzw. sól gorzka, znajduje zastosowanie jako środek przeczyszczający, a w formie bezwodnej jako osuszacz.

Właściwości fizyczne i chemiczne

Magnez jest srebrzystobiałym metalem, który staje się kowalny w wysokiej temperaturze, dość łatwo utlenia się na powietrzu, ale podobnie jak w przypadku glinu, proces korozji magnezu jest zatrzymywany przez pasywację. Metal powoli reaguje z gorącą wodą tworząc wodorotlenek.

Kationy Mg²⁺ należą do V grupy kationów.

Zastosowanie

Magnez metaliczny wykorzystuje się w chemii organicznej do otrzymywania związków Grignarda.

Stopy magnezu z miedzią są wykorzystywane w przemyśle lotniczym i kosmicznym, tam gdzie stopy tytanu i glinu są za ciężkie. Stopy magnezu z litem są stopami o jednej z najniższych gęstości i lepszym niż dla innych stopów stosunku wytrzymałości mechanicznej do masy. W podobnych zastosowaniach wykorzystywane są także magnale (stopy glinu z magnezem) oraz elektrony (stopy magnezu, glinu, cynku, manganu i krzemu)^[1].

Ze stopów magnezowych coraz częściej wykonuje się obudowy urządzeń elektronicznych i precyzyjnych, np.: obudowy notebooków, kamer filmowych i video oraz aparatów fotograficznych.

Znaczenie biologiczne

Magnez wchodzi w skład chlorofilu, jony magnezu odgrywają też dużą rolę w utrzymywaniu ciśnienia osmotycznego krwi i innych tkanek, oraz utrzymywaniu właściwej struktury rybosomów. Jest składnikiem kości, obniża stopień uwodnienia koloidów komórkowych, uczestniczy w przekazywaniu sygnałów w układzie nerwowym.

Zapotrzebowanie na magnez u osób dorosłych wynosi 300-400 mg na dobę i chociaż w naturalnym środowisku bogato występuje w spożywanych przez człowieka pokarmach, jest go coraz mniej w wyniku nawożenia chemicznego gleby związkami zawierającymi potas oraz stosowania nadmiernej ilości konserwantów żywności. Inne przyczyny niedoboru magnezu to: nadużywanie alkoholu, picie kawy, stosowanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych, stres, spożywanie nadmiernych ilości tłuszczów, niewydolność nerek.

Objawy niedoboru magnezu u człowieka: zwiększenie pobudliwości nerwowo-mięśniowej oraz osłabienia i nieprawidłowości pracy serca, które mogą prowadzić do: nagłych zawrotów głowy, bolesnych skurczy łydek, uczucia odrętwienia i mrowienia w kończynach, wzmożonego wypadania włosów, łamania się paznokci, próchnicy zębów, rozdrażnienia, lęków, trudności w koncentracji, zaburzeń snu, nocnych potów, kołatań serca, arytmii, bólów głowy, mdłości, biegunki, drgań jednej z powiek, czy też częściowo górnych warg.

Objawy niedoboru magnezu u roślin: więdnięcie, chloroza liści, zahamowanie fotosyntezy.

Magazynowanie:

Ponad połowa magnezu znajduje się w kościach, jedna czwarta w mięśniach szkieletowych, jedna czwarta rozmieszczona jest w całym organizmie, przeważnie w układzie nerwowym i w narządach o dużej aktywności metabolicznej, jak: mięsień sercowy, wątroba, przewód pokarmowy, nerki, gruczoły wydzielania wewnętrznego i zewnętrznego, układ hemolimfatyczny.

Źródła magnezu w pożywieniu

Zawartość magnezu w wybranych produktach spożywczych (w 1 kg)^[2] :

kakao gorzkie 16% – 4,2 g
kasza gryczana – 2,2 g
fasola biała – 1,7 g
groch – 1,2 g
czekolada gorzka – 1,7 g
orzechy laskowe – 1,4 g
płatki owsiane – 1,3 g
makrela, dorsz – 0,3 g

Przypisy

↑ Struktury stopów metali lekkich (Al, Mg i Ti). [dostęp 2009-07-06].
↑ http://www.poradnikzdrowie.pl/zywienie/zasady-zywienia/magnez-wzmacnia-miesnie-i-koi-nerwy_35514.html

Bibliografia

Źródła drukowane

Jerzy Minczewski, Zygmunt Marczenko Chemia analityczna - 1 podstawy teoretyczne i analiza jakościowa (Wydawnictwo Naukowe PWN) Warszawa 2001 ISBN 83-01-13499-2