Article on other languages:
- نظرية
- Теория
- Teorija
- Teorie
- Teori
- Theorie
- Theory
- Teorio
- Teoría
- Teooria
- نظریه
- Teoria
- Théorie
- Teoría
- תאוריה
- Teorija
- Teori
- Teorio
- Kenning
- Teoria
- 理論
- Теория
- 이론
- Teorija
- Teorija
- Теорија
- Theorie
- Teori
- Teori
- Teoria
- Teoria
- Ñasa
- Teorie
- Теория
- Teorija
- Theory
- Teória
- Teorija
- Teoria
- Теорија
- Teori
- సిద్ధాంతము
- ทฤษฎี
- Kuram
- Теорія
- Nazariya
- Lý_thuyết
- טעאריע
- 理論
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
Teoria to system pojęć, definicji, aksjomatów i twierdzeń ustalających relacje między tymi pojęciami i aksjomatami, tworzący spójny system pojęciowy opisujący jakąś wybraną fizyczną lub abstrakcyjną dziedzinę.
Teoria naukowa - uporządkowany według paradygmatów naukowych zbiór/system zdań orzekających o badanej przez daną naukę dziedzinie rzeczywistości w taki sposób że może być eksperymentalnie lub logicznie weryfikowalny, innymi słowy, musi być falsyfikowalna. Teorie naukowe należą do wiedzy naukowej.
W przypadku nauk przyrodniczych, inżynieryjnych i nauk humanistycznych teorie są tworzone w celu systematyzowania i racjonalizowania faktów, wyjaśniania powodów ich występowania, przewidywania przyszłych zdarzeń, oraz budowy nowych systemów/urządzeń/broni.
W dziedzinie nauk ścisłych i systemowych niektóre teorie zajmują się ogólnymi własnościami i zasadami tworzenia teorii "praktycznych", tzn. dotyczących świata fizycznego i działalności ludzkiej, oraz ich logiczną analizą. Takie teorie są meta-teoriami.
Niedowiedziona faktami lub dowodem matematycznym teoria to hipoteza. Zbiór podstawowych pojęć i twierdzeń teorii danej nauki nazywa się jej paradygmatem.
Należy też podkreślić, że stwierdzenie "(coś) w praktyce, a (coś) w teorii" posługuje się innym rozumieniem tych terminów. Jest skrótem myślowym przydatnym raczej poza dyskursem naukowym.
W języku potocznym, stwierdzenie "to jest teoria", znaczy często, że uprzednio wymienione stwierdzenia lub reguły reprezentują pewien uproszczony model rzeczywistości który w specyficznych warunkach dyskutowanego problemu albo jest nieprawdziwy albo praktycznie nieosiągalny/nierealizowalny (np. modele normatywne, typu: tak być powinno).
W przestrzeni nauki (dobra) teoria "mówi jak jest" w praktyce. Jeśli praktyka dowodzi czegoś innego, wtedy teoria upada albo jej stosowanie zawęża się do określonych warunków. Na przykład teoria Newtona może być stosowana jedynie do opisu ciał poruszających się z prędkością dużo mniejszą od prędkości światła.
Referencje
- Wprowadzenie do logiki i do metodologii nauk dedukcyjnych, Alfred Tarski, wydawca "ALEPH",1994. Tłumaczenie M.Sujczyńska
- Meta-teoria TOGA (Top-down Object-based Goal-oriented Approach), Adam Maria Gadomski, 1993.
Zobacz też
Przykłady teorii
- teoria spiskowa- w naukach społecznych
- teoria telomona- w botanice.
- teoria katastrof- interdyscyplinarna, w matematyce i systemice
- teoria zbiorów- w matematyce
More about Teoria: teoria del aprendizaje, teoria de la personalidad, teoria del conocimiento, teoria del origen de la vida, teoria de conjuntos, teoria de la evolucion, teoria del caos, teoria general de sistemas, teoria atomica,